«ბისმარკის მუქარა» Print E-mail
ავტორი ვებ-მასტერი   
კვირა, 08 ნოემბერი 2009 19:09

ტფილისი, 23 თებერვალი.

როცა ბისმარკმა შეიტანა რეიხსტაგში თავისი სამხედრო კანონპროექტი და შვიდის წლით ითხოვა იმ კანონის მიღება, მაშინ უმთავეს საბუთად ის წარადგინა, რომ თუ შვიდის წლით  დაადგენთ ამ კანონს, ხომ მშვიდობიანობა ევროპისა არ დაირღვევაო და თუ სამის წლით _ ომის ატეხა აუცილებელიაო. როგორც თვითვეულმა კაცმა ცალკე, ისეც რეიხსტაგმა საერთოდ ძალიან კარგად იცის, რომ სიტყვა ყოველთვის იმას არ ამბობს, რაც კაცს გულში აქვს და ამიტომაც რეიხსტაგი ბისმარკის მუქარას არ შეუშინდა და კანონი მიიღო მარტო სამის წლის ვადითა. ბისმარკმაც არც აცივა, არც აცხელა, აიღო და პარლამენტი დაითხოვა და ახალი არჩევანი დანიშნა, ესე იგი, გერმანიის ერი მოიწვია _ გამოსთქვი არჩე-ვანით ამ საგანზედ, შენ რა აზრისა ხარო.

ამის შემდეგ, რასაკვირველია, მთელი ევროპა თითქმის გულისცემით უცდიდა ამ არჩევანების გათავებას გერმანიაში. მართალი იყო თ. ბისმარკის მუქარა, თუ ტყუილი, ყველა კი ჰგრძნობდა, რომ განსაცდელი ან სამის წლით კანონის მიღებაში იმალავს თავს, ან შვიდის წლისაში. ამაზედ ევროპაში არ იჭვნეულობდა, უმიზეზოდ ეს საქმე ესე არ გამწვავდებოდაო, ყველა ამას იძახოდა. აი დღეს არჩევანი თითქმის გათავებულია. 396 დეპუტატი, რომელიც საიმპერიო პარლამენტს გერმანიისას შეადგენს, უკვე ამორჩეულია; ზოგან თუმცა ხელახლად არჩევანი უნდა მოხდეს, მაგრამ უამარჩევანებოდაც ცხადია, რომ თ. ბისმარკმა გაიმარჯვა და გერმანიის ერმა თავის პარლამენტს ერთხელ კიდევ უთხრა, შენ “სუ”, როცა ბისმარკი ხმას იღებსო.

დღეს ოფიციალურად გამოცხადებულია სად რა კაცები ამოურჩევია გერმანიის ერსა: კორსერვატივები _ 75; საიმპერიო დასისა _ 34; ნაციონალ-ლიბერალები _ 84; შუაგულ დასისა _ 90; თავისუფალ-მსჯელნი _ 24; სოციალისტი _ 6; ელმასები _ 15; პოლაკი _ 13; ველფი _ 2; დანელი _ 1; იმისთანანი, რომელთ მიმართულება ჯერ არ იციან _ 2 და ხელახლად ასარჩევი 60 კაცია კიდევ.

ამათში კონსერვატივები, ნაციონალ-ლიბერალები, საიმპერიო დასის კაცნი ერთგულნი ყურმოჭრილნი ყმანი ყოფილან ბისმარკისა, არიან და იქნებიან, დანარჩენები სულ ერთნაირად ეწინააღმდეგებიან ბისმარკსა, რაც ძალი და ღონე აქვთ. ამ სახით გამოდის, რომ სამხედრო კანონის თაობაზედ ბისმარკს ახალს პარლამენტში ეყოლება ერთგულ მომხეთ 193 კაცი და მოპირდაპირედ _143. დანარჩენი 60 კაცი ხელახლად ამოსარჩევი რომ სულ მოპირდაპირეთა დასის კაცნი გამოდგნენ, მაშინ, რა თქმა უნდა, პარლამენტში ათის კაცით ესენი აჯობებენ ბის-მარკელებს, მაგრამ ამის იმედი არავისა აქვს. ბევრი-ბევრიო, ამბობენ მცოდნე კაცნი, ეს სამოცი კაცი შუა გაიყოსო და ოცდაათი კაცი ერთს ერგოსო და ოცდაათი მეორესაო. თუ ესე მოხდა, მაშინ 223 კაცი ბისმარკს ეყოლება და 173 მის მოპირდაპირეთა.

ამ სახით ბისმარკის გამარჯვება აუცილებელია, ეჭვი აღარაფრისაა, რომ გერმანიის პარლამენტი  მიიღებს ბისმარკის სამხედრო კანონს შვიდის წლითა და ამ გზით იმპერატორს ვილჰელმს, ბისმარკს და მოლტკეს თავიანთი ძალიან მოწადინებული სურვილი აუსრულდებათ. რა იქმნება ამის შემდეგაო, ჰკითხულობს დიდი და პატარა და ვერავის გულ-დასაჯერი პასუხი ვერ მოუპოვებია. ევროპიის ჟურნალ-გაზეთობამ ამ ამოცანის ახსნისათვის ბევრს კალამს მოსტეხა წვერი, ბევრი მელანი ამოაშრო, ბევრგვარად დღესაც რამლსა ჰყრის, გულთმისნობს, მაგრამ ჯერ ბეჯითად ვერა გაუგია რა. ყოველს ამაში მეტისმეტი საკვირველი ერთი რამ არის. დღევანდელს ევროპას სამი გასაჭირებელი საქმე აქვს, სამივ მიზეზიანი და განსაცდელიანი: ერთი გერმანიის და საფრანგეთის შუღლი და მტრობა, მეორე ეგვიპტის საქმე და მესამე _ ბოლგარიისა. აბა შენიშნეთ, თუ რაღაც ჯადოსნობა და თილისმა ხან ერთს იმოდენად არ გაამწვავებდეს, რომ კაცს შიშით გული უთრთის, ხან მეორეს, ხან მესამეს და საოცარი ეს არის, რომ, როცა ერთი გამწვავდება, სხვა ორი მიყუჩდება, მისცხრება, თითქო არც ყოფილა და არც არისო. ვისთვის რა ხელ-საყრელია, რომ პოლიტიკის მავთულები კუკებსავით ხან საფრანგეთს ამოახტუნებენ ხოლმე, ხან ეგვიპტეს, ხან ბედკრულს ბოლგარიას? სჩანს წყურვილი და სურვილი ვისიმე ამაებში ჯერხანად თავს იმალავს და სინჯავს, _ ვნახოთ ვინ რომელის კუკის სანახავად მოვა და რა თვალით დააცქერდებაო. ჩვენის ფიქრით, ევროპა ამის ცდაშია და რადგანაც ჯერ ეს ცდა გათავებული არ არის და ჯერ კიდევ საქმეშია, ამიტომაც ჯერხანად ვერავის ვერარა გაუგია რა გამოვა რისაგან.


ილია ჭავჭავაძე